Đây là đánh giá của nhiều chuyên gia, đại diện doanh nghiệp đóng tàu tại hội thảo “Nhu cầu nguồn nhân lực trong ngành đóng tàu – thực trạng và giải pháp” được tổ chức tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam ngày 15-4.
Ngành đóng tàu đang dần hồi phục khi nhiều doanh nghiệp liên tục nhận được đơn hàng mới từ đối tác và nhu cầu tuyển dụng nguồn nhân lực mới tăng cao, nhưng hiện nay các trường đào tạo nghề đóng tàu phải “cháy đèn” để tìm học viên.
Sinh viên quá ít, số lượng tốt nghiệp chỉ đáp ứng được 10-20% nhu cầu
Theo báo cáo của Khoa Công nghệ tàu thủy - Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, những năm gần đây, tuyển sinh ngành Công nghệ tàu thủy của trường liên tục giảm cả về số lượng và chất lượng đầu vào.
Cụ thể, từ 395 thí sinh có điểm trúng tuyển cao nhất (20 điểm) của trường năm 2008, tổng số thí sinh trúng tuyển vào khoa Đóng tàu năm 2019 chỉ còn 13 thí sinh (giảm 97% so với năm 2008) mặc dù điểm trúng tuyển chỉ bằng điểm sàn của khoa là 14 điểm.
Số lượng sinh viên tốt nghiệp hằng năm cũng liên tục giảm, nếu như năm 2010 tổng số sinh viên tốt nghiệp là 339 sinh viên thì đến năm 2021 sẽ giảm xuống còn 38 sinh viên (giảm 87% so với năm 2010).
Dự báo trong những năm từ 2022 đến 2025, số lượng công nhân đóng tàu tốt nghiệp tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam sẽ rất ít, chỉ khoảng 10-20 sinh viên/năm.
Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư đóng tàu trong những năm gần đây ở các doanh nghiệp trong và ngoài nước liên tục tăng, trung bình khoảng 100 kỹ sư/năm.
Nói về nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, PGS.TS Đỗ Quang Khải – Trưởng khoa Công nghiệp tàu thủy, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam – cho biết, nhiều phụ huynh, học sinh có nguyện vọng theo học các ngành kinh tế, công nghệ, kỹ thuật. Truyền thống không quan trọng lắm.
Ngoài ra, thông tin tích cực về ngành đóng tàu trong nước cũng “vắng bóng” trên các kênh tin tức chính thức.
Phải thuê lao động thời vụ vì thiếu hụt nguồn nhân lực
Ông Nguyễn Hồng Việt – đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam – đánh giá, ngành đóng tàu Việt Nam hiện nay còn rất nhỏ về quy mô và chưa phát triển được mô hình đóng tàu trọn gói, công suất thiết kế của các nhà máy hầu như không có, chủ yếu là gia công, sửa chữa.
Theo ông Việt, để phát triển ngành đóng tàu thì cần phát triển ngành đóng tàu quốc tế và trên hết cần sự vào cuộc của Chính phủ về cơ chế, chính sách để ngành có thể bứt phá.
Bà Trần Thị Hồng Nhung – Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Nosco Shipyard – cho biết, để đáp ứng nhu cầu và tiến độ sửa chữa theo kế hoạch sản xuất năm 2022 cũng như những năm tiếp theo, công ty đang tuyển thêm khoảng 500 – 700 công nhân và khoảng 200 kỹ sư, quản lý có trình độ.
Ngoài chế độ đãi ngộ về ăn ở, đi lại..., mức lương của các kỹ sư của công ty hiện dao động từ 15-30 triệu đồng/tháng. Đối với công nhân kỹ thuật, lao động phổ thông, mức lương cũng dao động trong khoảng 10-25 triệu đồng/tháng.
“Để giải quyết bài toán về nguồn nhân lực, chúng tôi muốn phối hợp với các cơ sở đào tạo để tiếp nhận sinh viên vào thực tập tại nhà máy, có học bổng hỗ trợ sinh viên và cam kết làm việc tại nhà máy sau khi tốt nghiệp. Chúng tôi muốn tạo điều kiện để sinh viên có thể gắn bó lâu dài với nghề” – bà Nhung đề xuất.
Theo đại diện Công ty đóng tàu Phà Rừng, thống kê của đơn vị trong 3 năm trở lại đây cho thấy có khoảng 130 người nghỉ việc, nghỉ hưu nhưng chỉ có 35-40 người được tuyển dụng lại.
Tại Công ty đóng tàu Phà Rừng, có thời điểm gần 100 cán bộ công nhân viên của công ty chấm dứt hợp đồng lao động, bỏ đi làm việc tại các khu công nghiệp.
“Nhiều khi đơn hàng đóng tàu đòi hỏi tiến độ gấp, chúng tôi không tuyển được lao động có tay nghề nên phải thuê thêm lao động thời vụ, vừa mất thời gian đào tạo, vừa ảnh hưởng lớn đến kế hoạch sản xuất” – đại diện Công ty đóng tàu Phà Rừng cho biết.
